W trójkącie - recenzja filmu, który długo zostaje w głowie

Film Rubena Östlunda miał być satyrą na bogatych, pięknych i bezrefleksyjnie zapatrzonych w siebie, ale szybko okazuje się czymś więcej niż efektowną komedią o luksusowym rejsie. W tej recenzji przyglądam się fabule, aktorstwu, czarnemu humorowi oraz temu, czy „W trójkącie” rzeczywiście zasługuje na zachwyty po zdobyciu Złotej Palmy. Zaznaczam też, dla kogo ten bezlitosny i momentami bardzo obrzydliwy film będzie dobrym wyborem.

O czym naprawdę jest ten film

„W trójkącie” zaczyna się od Carla i Yayi, pary młodych modeli funkcjonujących w świecie mody, mediów społecznościowych i starannie kontrolowanego wizerunku. Ich relacja jest podszyta rywalizacją, a pieniądze szybko ujawniają, że romantyczne gesty mają swoją cenę. Już pierwsza część pokazuje, że uroda i status społeczny są tutaj walutą, a nie tylko elementem scenografii.

Później bohaterowie trafiają na luksusowy jacht wypełniony ludźmi z najwyższych szczebli społecznej drabiny. Są wśród nich między innymi rosyjski oligarcha, handlarze bronią i starsza para, która dorobiła się fortuny na produkcji uzbrojenia. Obsługa statku ma spełniać każdą zachciankę pasażerów, nawet gdy ta staje się absurdalna.

Nie zdradzając finału, powiem tylko, że rejs kończy się całkowitym odwróceniem hierarchii. Film sprawdza, co zostaje z człowieka, kiedy znikają pieniądze, kelnerzy, luksusowe wnętrza i telefon z dostępem do internetu. To właśnie ten pomysł jest dla mnie najciekawszy, bo Östlund nie pyta wyłącznie, kto jest bogaty. Pyta przede wszystkim, kto potrafi przetrwać bez swojej uprzywilejowanej pozycji.

Satyra, która zaczyna się od mody, a kończy na walce o władzę

Östlund buduje film w trzech częściach i każda z nich ma własny rytm. Pierwsza jest kameralna i skupia się na relacji Carla oraz Yayi. Druga przenosi akcję na jacht, gdzie klasowe podziały są niemal laboratoryjnie wyeksponowane. Trzecia wykorzystuje motyw bezludnej wyspy, by pokazać, jak szybko wartości deklarowane przez bohaterów rozpadają się pod naciskiem głodu i strachu.

Najlepiej wypada środkowy segment. Statek działa jak zamknięty model społeczeństwa, w którym każdy zna swoje miejsce. Bogaci pasażerowie mają władzę wynikającą z pieniędzy, kapitan kontroluje przestrzeń, a pracownicy muszą być uprzejmi niezależnie od sytuacji. Nawet pozornie niewinne życzenia gości pokazują, że luksus często opiera się na cudzej niewidzialnej pracy.

Film nie ogranicza się jednak do krytyki milionerów. Östlund złośliwie sugeruje, że niemal każdy człowiek chętnie skorzysta z przywileju, jeśli tylko dostanie taką możliwość. Ofiary systemu mogą bardzo szybko przejąć jego reguły, gdy znajdą się po stronie silniejszych. To trafna obserwacja, choć reżyser podaje ją widzowi tak bezpośrednio, że nie zawsze zostawia miejsce na własną interpretację.

Polski tytuł może sugerować opowieść o trójkącie miłosnym, ale to tylko fragment całej historii. Oryginalny „Triangle of Sadness” odnosi się do zmarszczki między brwiami, a więc do drobnego szczegółu wyglądu, który w świecie mody można poprawić lub ukryć. Ten żart dobrze streszcza film. Wizerunek jest ważniejszy niż prawda, dopóki nie wydarzy się coś, czego nie da się już opublikować na Instagramie.

Najmocniejsze sceny i humor, którego nie da się lubić bez zastrzeżeń

Najgłośniejsza scena filmu rozgrywa się podczas kolacji kapitańskiej, gdy sztorm zderza luksusową ucztę z fizjologią pasażerów. Östlund przeciąga ten fragment do granic wytrzymałości, wykorzystując wymioty, chaos i degradację jako narzędzia satyry. To humor bardzo dosłowny, dlatego część widzów będzie płakać ze śmiechu, a część zacznie nerwowo sprawdzać, ile zostało do końca seansu.

Dla mnie ta sekwencja działa przede wszystkim dlatego, że łączy obrzydliwość z klasowym upokorzeniem. Ludzie, którzy chwilę wcześniej wydawali rozkazy obsłudze, nagle tracą kontrolę nad własnym ciałem. Luksus nie chroni przed biologią, ale film chwilami tak mocno eksploatuje ten pomysł, że dowcip zaczyna działać siłą rozpędu, a nie świeżością.

Ważny jest również kontrast między spokojem obsługi a histerią pasażerów. Pracownicy mają zachowywać profesjonalizm nawet wtedy, gdy sytuacja wymyka się spod kontroli. Östlund pokazuje w ten sposób, że elegancka fasada luksusu jest możliwa tylko dzięki ludziom, którzy muszą tłumić własne emocje i wykonywać polecenia innych.

Film trwa prawie 2,5 godziny i nie każda scena ma taką samą siłę. Pierwsza część bywa rozwleczona, a finał nie wszystkim przypadnie do gustu, ponieważ zamiast klasycznej puenty oferuje moralną niepewność. Jeśli ktoś oczekuje zwartej komedii, może uznać ten seans za zbyt długi. Jeśli jednak lubi kino, które celowo testuje cierpliwość widza, długość staje się częścią doświadczenia.

Aktorzy i bohaterowie trzymają film na powierzchni

Harris Dickinson jako Carl dobrze pokazuje mężczyznę, który próbuje odnaleźć się w branży opartej na wyglądzie, ale nie ma jeszcze stabilnej pozycji. Jego bohater jest jednocześnie atrakcyjny, niepewny i podatny na manipulację. To ciekawa rola, bo Carl nie jest ani niewinną ofiarą, ani cynicznym zwycięzcą.

Charlbi Dean jako Yaya tworzy postać bardziej skomplikowaną, niż sugeruje jej ekranowy wizerunek influencerki. Yaya potrafi być próżna i bezwzględna, ale jej zachowanie często wynika z doskonałej znajomości zasad świata, w którym funkcjonuje. Dean świetnie gra kontrolę, za którą kryje się lęk przed utratą pozycji.

Na drugim planie wyróżniają się Dolly De Leon jako Abigail oraz Woody Harrelson w roli ekscentrycznego kapitana. Szczególnie De Leon dostaje przestrzeń, by stopniowo przejąć środek ciężkości opowieści. Jej bohaterka przypomina, że praktyczne umiejętności, takie jak zdobywanie jedzenia, mogą okazać się cenniejsze niż wykształcenie, majątek czy elegancki wygląd.

Nie wszyscy bohaterowie są jednak równie dobrze napisani. Niektóre postacie pozostają przede wszystkim symbolami określonych klas i poglądów. Östlundowi zależy bardziej na zderzeniu typów społecznych niż na psychologicznej wiarygodności, dlatego nie należy oczekiwać subtelnego dramatu obyczajowego.

Czy warto obejrzeć „W trójkącie” mimo kontrowersji

To film dla widza, który lubi satyrę społeczną, czarny humor i historie rozbierające ludzkie zachowania do bardzo niewygodnego poziomu. Dobrze odnajdą się tu osoby, którym nie przeszkadza przesada, długie sceny oraz celowo przerysowane postacie. Złota Palma przyznana przez festiwal w Cannes nie jest przypadkiem, ale nie oznacza też, że film musi spodobać się każdemu.

Odradzałabym ten seans osobom wrażliwym na wymioty, fekalny humor i długie sceny upokorzenia. Nie jest to też najlepszy wybór dla widza, który oczekuje jednoznacznego morału. Film prowadzi do pytania o władzę, ale nie daje wygodnej odpowiedzi, kto zasługuje na rządzenie innymi.

Najczęstszy błąd w odbiorze polega na potraktowaniu filmu jako prostej historii pod hasłem „bogaci są źli”. Östlund idzie dalej i pokazuje, że hierarchia zmienia ludzi szybciej, niż chcielibyśmy przyznać. Właśnie dlatego finał, nawet jeśli można mu zarzucić uproszczenia, zostaje w głowie dłużej niż pojedyncze dowcipy.

Mój werdykt po rejsie, który długo zostaje w żołądku

„W trójkącie” to nierówna, ale odważna satyra. Najlepiej działa wtedy, gdy łączy absurd z trafną obserwacją społeczną, słabnie natomiast w momentach, gdy zbyt długo udowadnia tę samą tezę. Doceniam precyzyjną reżyserię, aktorstwo i bezkompromisowy ton, choć nie uważam, że każda prowokacja automatycznie staje się dobrym żartem.

Moja ocena to 7/10. Warto obejrzeć ten film, jeśli szuka się czegoś więcej niż lekkiej komedii, ale najlepiej podejść do niego z dystansem. To nie jest wygodna opowieść o cudzych wadach. Östlund przypomina, że po zmianie warunków każdy z nas może zacząć bronić własnego kawałka władzy, nawet jeśli wcześniej głośno krytykował cały system.